من معمولا سعی میکنم خشمگین نشوم. عمدتا سعی میکنم صبور باشم و منتظر بمانم برای دیدن چیزهایی که شاید در نگاه اول به چشم نمیآیند.
اما معمولا به علتی که هنوز فرصت کار روی آن را نیافتهام، این حجم از نگفتن و صبر کردن انباشته میشود و جایی فوارن میکند. که جایی هم که نباید اصولا فوارن میکند.
همانند تکههای خرد شدهای از یک آیینه بزرگ که وقتی روی هم انباشته میشوند، تصویرشان هم هزاران تکه از تصویری مبهم و غیر قابل فهم است.
به هر صورت مدتها درون ذهنم از نداشتن یک مسیر مشخص و شاخصهای مدیریتی سنجش کارم نالان و ناراحت بودهام. ناراحتی من البته من باب «غر زدن» نبودهاست و خوشبختانه به صورت Assertive در این مورد سخن گفته و شنیدهام.
اما بیشتر از این که صحبتهایم مؤثر واقع شوند، تأیید ضمنی و زبانی را گرفتهبودم. باز هم در مواقع حساسی که صحبت کردن در جمع مدیران آلوده به احساس میشد، این مسئله از سوی آنان بروز میکرد.
از دیدگاه من، هر زمان که «چیزی» برای انتقاد نداشتند، به سمت این جمله میرفتند: «ما از شما خروجی ندیدیم.»
در واقع نمیتوان از کارمندی که بیشتر از خود ما به امورات شرکتی حساس و وظیفهشناس است انتقاد جدی وارد کرد. آنهم در روزگاری که دلسوزی جزو نایابترین ویژگیهای کارمندان شدهباشد.
و جالبتر که در دو سال و اندی گذشته از همکاری من، وعده و وعیدهای مختلفی من باب آینده داشتهام و از سویی حساسیت خود من به این که باید «جایی» که هستم را به محل مناسبی برسانم و پس از آن تحویلش دهم به این موضوع، تصویر واضح و شفاف آیینه را هر بار به تکهای کوچکتر و مبهمتر خرد میکرد.
باری در یک نیمروز تابستانی داغ، اثرات این عصبانیت شاید دو ساله و شاید چند ماهه بروز کرد. متوجه شدم که بیشتر مواقع، به جای گفتگو، با بالاتر رفتن دمای بدن و لرزش صدا و دست و رفتارهای غیرقابل کنترلتر سوق داده میشوم.
این موضوع باعث شد در آخرین جلسه «خشم» را درون خودم ببرم و دم نزنم. حتی دیگر با جمله کلیشهای «ما از شما خروجی ندیدیم» هم تحریک نشدم.
در آن نیمروز داغ تابستانی اما اتفاق دیگری هم افتاد.
با خودم تصور افقی روشنتر را داشتم. افقی که در آن دستاوردهای آنچنان بزرگی داشتهباشم که کسی انکارشان نکند.
تا اینکه بر حسب اتفاق جملهای از Epictetus خواندم و دوباره آرامش را باز یافتم.
آن جمله این بود:
Don’t explain your philosophy. Embody it.
Epictetus
چرا باید زمان بگذارم برای توضیح تکتک کارهایم اگر شخص روبرویم حتی «تلاش» هم نمیکند برای فهمیدنش؟
چرا اصلا باید برای توضیح کارهایمان زمان بگذاریم؟ چرا برای بهتر کردن و دقیقتر کردنشان زمان نگذاریم؟
با خودم حساب کردم که هر ساعتی که برای توضیح دادن کارها و هماهنگ کردن آنها با متر فهم دیگران میگذارم را تلف کردهام.
از سوی دیگر یادم افتاد که در چله نشینی رواقیگری آموختهبودم که بزرگترین هنر آدمی استغناء از دیگران و عدم تلاش برای نشان دادن فضیلتهایش است.
و با علم به این که در زمان قانع کردن دیگران تلویحا این نکته را پیشنهاد میکنیم که کارمان آنقدرها هم که باید خوب نبوده است. به هر صورت هر کار و نتیجهای باید توجیه کننده خودش باشد. اگر نیاز به توضیح کاری باشد، همان بهتر که فرض کنیم اصلا انجامش ندادهایم.
این افکار باعث شدند آن خشم چند روزه و چند ساله همینجا به پایان برسد. هر چند مطالعه کتابهای کنترل خشم و نحوه تعامل با انسانها را در اولویت مطالعاتی قرار میدهم و برای آموختنشان تلاش میکنم.
این نکته را هم به دفترچه تجربههای کاری اضافه میکنم.

